Περίληψη τροποποιημένου πρωτοκόλλου ΚΑΡΠΑ στην εποχή της πανδημίας COVID-19

 

Η πρωτόγνωρη πανδημία για τα σύγχρονα ιατρικά δεδομένα που προκαλείται από την μόλυνση από το ιό SARS-COV-2 δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς την επιβίωση των θυμάτων ανακοπής αλλά κυρίως της ασφάλειας των παρόχων KαρδιοΠνευμονικής Αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ). Ιδιαίτερη σημασία, στα πλαίσια της παροχής ΚΑΡΠΑ, έχει ο τρόπος μετάδοσης του ιού, ο οποίος γίνεται αερογενώς, με τα αεροσταγονίδια που εκπνέονται από το στόμα και τη μύτη του θύματος στους βλεννογόνους του ανανήπτη, από το αερόλυμα που προκύπτει και αιωρείται για πολλή ώρα σε κλειστούς χώρους, αλλά και από τις επιφάνειες πάνω στις οποίες ο ιός μπορεί να παραμείνει για πολλές ώρες. Με την επιφύλαξη των μέχρι τώρα διαθέσιμων επιστημονικών στοιχείων και με γνώμονα τις παγκόσμιες συστάσεις τα διεθνή συμβούλια καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης επανεξέτασαν τον ασφαλή τρόπο ΚΑΡΠΑ σε θύματα τόσο εξω-νοσοκομειακής ;όσο και ενδο-νοσοκομειακής ανακοπής. Αντίστοιχα η Ομάδα Εργασίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας προχώρησε σε αναπροσαρμογή των οδηγιών παροχής ΚΑΡΠΑ σε θύματα με επιβεβαιωμένη ή πιθανή μόλυνση από τον ιό Covid-19. Τα νέα πρωτόκολλα έχουν υιοθετηθεί και βρίσκονται αναρτημένα στην ιστοσελίδα του ΕΟΔΥ.

 

Σχετικά με τη διενέργεια ΚΑΡΠΑ ή/ και απινίδωσης σε εξω-νοσοκομειακό περιβάλλον, οι τροποποιημένες συστάσεις εστιάζουν στην αναγνώριση της καρδιακής ανακοπής αποφεύγοντας πλήρως να ελέγξουμε με την ακοή ή την αίσθηση της αναπνοής τοποθετώντας το αυτί και το μάγουλό σας κοντά στο στόμα του θύματος. Αμέσως πρέπει να καλύψουμε το πρόσωπο (στόμα και μύτη) του θύματος με ένα πανί ή με ένα ρούχο, ενώ σε οποιαδήποτε αμφιβολία για την επιβεβαίωση της καρδιακής ανακοπής, οφείλουμε να ξεκινήσουμε τις θωρακικές συμπιέσεις αδιάλειπτα χωρίς εμφυσήσεις, μέχρι να φτάσει η βοήθεια. Αν ο διασώστης έχει πρόσβαση σε ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό (πχ. προστατευτική μάσκα, γάντια μίας χρήσης, οφθαλμική προστασία), αυτός πρέπει να φορεθεί πριν την έναρξη ΚΑΡΠΑ. Ακόμη και η χρήση μάσκας (ιατρικής ή μη) μειώνει τις πιθανότητες εισπνοής αεροσταγονιδίων. Η έγκαιρη και σωστή, από εκπαιδευμένο άτομο, χρήση AED αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσης του ατόμου ενώ δεν αυξάνει τον κίνδυνο μόλυνσης του διασώστη. Μετά την εκτέλεση ΚΑΡΠΑ μόνο με θωρακικές συμπιέσεις, όλοι οι διασώστες πρέπει να πλένουν καλά τα χέρια τους με σαπούνι και νερό ή εναλλακτικά με καθαριστικά τζελ χεριών με βάση το οινόπνευμα.

 

Σχετικά με τη διενέργεια ΚΑΡΠΑ από επαγγελματίες υγείας σε νοσοκομειακό περιβάλλον και άλλες οργανωμένες δομές υγείας (πχ μέσα διακομιδών του ΕΚΑΒ) θα πρέπει να γινεικατανοητό ότι υπάρχει πάντοτε το ενδεχόμενο να εκτίθενται οι διασώστες σε σωματικά υγρά. Οι συμμετέχοντες στην ΚΑΡΠΑ πρέπει να εκπαιδεύονται στην ασφαλή αλλά ταχεία τοποθέτηση/ αφαίρεση των ΜΑΠ και την αποφυγή μόλυνσης. Επίσης διαδικασίες (όπως π.χ. η ενδο-τραχειακή διασωλήνωση ή ο αερισμός) είναι πιθανόν να δημιουργήσουν μολυσματικό αερόλυμα. Η χρήση ή όχι ΜΑΠ στα θύματα, ανάλογα με τον βαθμό στον οποίο είναι ύποπτα, αποφασίζεται εκ των προτέρων. Οι επεμβατικές πράξεις στον αεραγωγό πρέπει να διεξάγονται από έμπειρα άτομα (π.χ. εισαγωγή υπεργλωττιδικών συσκευών ή ενδοτραχειακή διασωλήνωση). Η διαχείριση του αερα-γωγού και ο αερισμός, είτε μη επεμβατικά είτε επεμβατικά (π.χ. ενδοτραχειακή διασωλήνωση από αναισθησιολόγο) είναι πράξεις υψηλού κινδύνου διασποράς αεροσταγονιδίων ή/ και αερολύματος από το θύμα και ως εκ τούτου τα μέτρα προστασίας που λαμβάνονται θα πρέπει να είναι υψηλοτάτου επιπέδου ασφάλειας. Η ΚΑΡΠΑ ξεκινά μόνο με θωρακικές συμπιέσεις και ο υποκείμενος καρδιακός ρυθμός του ασθενούς πρέπει να ελεγχθεί το συντομότερο δυνατόν. Αν ο ρυθμός είναι απινιδώσιμος πρέπει να χορηγηθεί απινίδωση γρήγορα- και μάλιστα σε περίπτωση quick look μπορούμε να χορηγήσουμε 3 συνεχείς απινιδώσεις. Ο αερισμός στόμα σε στόμα, συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης μάσκας-τσέπης (pocket-mask) αποφεύγεται. Αν στον ασθενή χορηγείται ήδη οξυγόνο με μάσκα προσώπου (τύπου Venturi), η μάσκα παραμένει στο πρόσωπο του ασθενούς κατά τη διάρκεια των θωρακικών συμπιέσεων. Τα ΜΑΠ πρέπει να αφαιρούνται με ασφάλεια ενώ μετά την εκτέλεση ΚΑΡΠΑ, ακόμη και μόνο με θωρακικές συμπιέσεις, όλοι οι διασώστες πρέπει να πλένουν καλά τα χέρια τους με σαπούνι και νερό.
Εννοείται ότι σε όλα τα στάδια ενημέρωσης τόσο του ΕΚΑΒ όσο και των υπόλοιπων επαγγελματιών υγείας πάντοτε ενημερώνουμε αν το θύμα ανακοπής είναι επιβεβαιωμένο ή πιθανό κρούσμα Covid.

 

Αν και στην Ελλάδα, λόγω του επιτυχημένου περιορισμού της έκτασης της covid-19 πανδημίας (νοσούντες, νοσηλευόμενοι, θανόντες) δεν έγινε συνειδητό, σε παγκόσμιο επίπεδο η ηθική πυξίδα στην ΚΑΡΠΑ μετατοπίζεται αρκετά. Η Ιπποκράτειος ισορροπία «ωφελέειν ή μη βλάπτειν» των αποδεκτών κινδύνων ασθενών και υγειονομικών (ιατρών, νοσηλευτών) έχει σαφώς μετατοπιστεί και η σύγχρονη ιατρική έχει βάναυσα μετακινηθεί μαζί με αυτήν.