Εμβολιασμός στους καρδιαγγειακούς ασθενείς
Ποια εμβόλια χρειάζονται και γιατί προστατεύουν την καρδιά
Για έναν άνθρωπο με καρδιαγγειακό νόσημα, μια λοίμωξη του αναπνευστικού δεν είναι πάντοτε ένα απλό κρυολόγημα. Ο πυρετός, η φλεγμονή, η αφυδάτωση και η αυξημένη ανάγκη του οργανισμού για οξυγόνο μπορεί να επιβαρύνουν την καρδιά και να οδηγήσουν σε απορρύθμιση καρδιακής ανεπάρκειας, αρρυθμία, οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου ή αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Γι’ αυτό ο εμβολιασμός αποτελεί μέρος της καρδιαγγειακής πρόληψης. Δεν αντικαθιστά τα φάρμακα ούτε τον τακτικό έλεγχο, αλλά μειώνει τον κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης και των επιπλοκών της. Το κατάλληλο πρόγραμμα δεν είναι ίδιο για όλους. Εξαρτάται από την ηλικία, το είδος της καρδιαγγειακής νόσου, προηγούμενους εμβολιασμούς, αλλεργίες, ανοσοκαταστολή και πιθανές συννοσηρότητες. Ο καρδιολόγος, ο παθολόγος ή ο προσωπικός γιατρός μπορεί να ελέγξει το ιστορικό και να οργανώσει με ασφάλεια τις δόσεις που χρειάζονται.
Γιατί μια λοίμωξη επιβαρύνει την καρδιά;
Η γρίπη, η COVID-19, η πνευμονιοκοκκική λοίμωξη και ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός μπορούν να προκαλέσουν υψηλό πυρετό, ταχυκαρδία, χαμηλότερη οξυγόνωση και έντονη φλεγμονώδη αντίδραση. Η καρδιά αναγκάζεται να δουλέψει περισσότερο, ενώ η φλεγμονή μπορεί να επηρεάσει τα αγγεία και την πήξη του αίματος. Έτσι, μια λοίμωξη μπορεί να απορρυθμίσει την καρδιακή ανεπάρκεια, να πυροδοτήσει καρδιακές αρρυθμίες ή να αυξήσει τον κίνδυνο οξέος καρδιαγγειακού επεισοδίου.
Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε ανθρώπους με στεφανιαία νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια, μυοκαρδιοπάθεια, συγγενή καρδιοπάθεια ή πολλές συνοδές παθήσεις. Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία εντάσσει τον εμβολιασμό στη συνολική πρόληψη των ασθενών αυτών. Η προστασία δεν είναι απόλυτη, όμως μειώνει την πιθανότητα βαριάς νόσησης, νοσηλείας και επιπλοκών.
Ο εμβολιασμός συμπληρώνει τη θεραπεία
Η σωστή φαρμακευτική αγωγή, η ρύθμιση της πίεσης και του σακχάρου, η άσκηση και η διακοπή του καπνίσματος παραμένουν απαραίτητα. Τα εμβόλια προσθέτουν προστασία από λοιμώξεις που μπορούν να ανατρέψουν μια σταθερή καρδιακή κατάσταση.
ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΓΕΙΑ
ΒΑΣΙΚΗ
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
- Γρίπη κάθε χρόνο
- COVID-19 σύμφωνα με τις επικαιροποιημένες οδηγίες
- Τέτανος διφθερίτιδα κοκκύτης ανά 10ετία
ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟ
- Πνευμονιόκοκκος
- Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός RSV
- Έρπης ζωστήρας
ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟ
- Ελέγξτε τις προηγούμενες δόσεις
- Αναφέρετε αντιπηκτικά, αλλεργίες και ανοσοκαταστολή
- Μην αλλάζετε μόνοι σας τη φαρμακευτική αγωγή
Ποια εμβόλια συζητάμε με τον γιατρό;
Γρίπη: Το αντιγριπικό εμβόλιο συνιστάται κάθε χρόνο στους ανθρώπους με χρόνια καρδιοπάθεια. Σε άτομα 65 ετών και άνω προτιμάται ενισχυμένο αδρανοποιημένο εμβόλιο, δηλαδή εμβόλιο υψηλής δόσης ή με ανοσοενισχυτικό. Πρόκειται για ειδικό τύπο εμβολίου, όχι για επιπλέον δόση, και προκαλεί ισχυρότερη ανοσολογική απάντηση. Το ίδιο συστήνεται σε άτομα 18 έως 64 ετών που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου. Αν δεν είναι διαθέσιμο, ο αντιγριπικός εμβολιασμός δεν πρέπει να καθυστερεί και γίνεται με κατάλληλο συμβατικό εμβόλιο. Ο γιατρός επιλέγει το σκεύασμα με βάση την ηλικία και το ιστορικό. Ο εμβολιασμός γίνεται κατά προτίμηση από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, αλλά μπορεί να γίνει και αργότερα μέσα στην εποχή της γρίπης.
COVID-19: Οι ασθενείς με χρόνια καρδιακά νοσήματα ανήκουν στις ομάδες αυξημένου κινδύνου. Η δόση και το κατάλληλο διάστημα καθορίζονται από το εκάστοτε Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, την ηλικία, το ιστορικό νόσησης και τυχόν ανοσοκαταστολή.
Πνευμονιόκοκκος: Στο ισχύον ελληνικό πρόγραμμα προβλέπεται εμβολιασμός από τα 65 έτη και νωρίτερα, από τα 18 έως τα 64, όταν υπάρχει χρόνια καρδιοπάθεια, με εξαίρεση την απλή αρτηριακή υπέρταση. Το προηγούμενο ιστορικό δόσεων καθορίζει το ακριβές σχήμα.
RSV και έρπης ζωστήρας: Το εμβόλιο για τον RSV συνιστάται σε άτομα 75 ετών και άνω και σε ηλικίες 60 έως 74 ετών όταν υπάρχει σοβαρή καρδιαγγειακή νόσος ή άλλος σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Το ανασυνδυασμένο εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα προβλέπεται από τα 60 έτη και από τα 18 έτη σε ανοσοκαταστολή.
Τέτανος διφθερίτιδα κοκκύτης: Μετά την αρχική κάλυψη χρειάζεται αναμνηστική δόση συνήθως κάθε δέκα χρόνια. Άλλα εμβόλια μπορεί να απαιτούνται λόγω ηλικίας, επαγγέλματος, ταξιδιού ή άλλου νοσήματος.
Πριν και μετά τον εμβολιασμό
Πριν από το ραντεβού, έχετε μαζί το βιβλιάριο ή την ηλεκτρονική καταγραφή των εμβολιασμών σας. Ενημερώστε τον επαγγελματία υγείας για σοβαρές αλλεργίες, προηγούμενη έντονη αντίδραση, πρόσφατη εμπύρετη νόσο, ανοσοκαταστολή, μεταμόσχευση ή ενεργό αντικαρκινική θεραπεία. Σε καρδιοογκολογικούς ασθενείς, ο χρόνος του εμβολιασμού πρέπει να συντονίζεται με την ογκολογική θεραπεία. Τα ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια μπορεί να μην είναι κατάλληλα σε ανοσοκαταστολή.
Η λήψη αντιπηκτικής ή αντιαιμοπεταλιακής αγωγής συνήθως δεν αποκλείει τον εμβολιασμό. Πρέπει όμως να αναφέρεται πριν από την ένεση, ώστε να χρησιμοποιηθεί η κατάλληλη τεχνική. Δεν διακόπτουμε τα αντιπηκτικά, την ασπιρίνη ή άλλα καρδιολογικά φάρμακα χωρίς σαφή ιατρική οδηγία. Αν η καρδιακή ανεπάρκεια είναι απορρυθμισμένη ή υπάρχει οξεία εμπύρετη λοίμωξη, ο γιατρός μπορεί να μεταθέσει τον εμβολιασμό μέχρι να σταθεροποιηθεί η κατάσταση.
Πόνος ή κοκκίνισμα στο σημείο της ένεσης, κόπωση και χαμηλός πυρετός είναι συνήθως παροδικές αντιδράσεις. Αν εμφανιστούν δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο στο πρόσωπο ή στον λαιμό, λιποθυμία ή γρήγορη επιδείνωση, καλέστε αμέσως το 166. Για νέο πόνο στο στήθος, έντονη δύσπνοια, επίμονες αρρυθμίες ή νευρολογικά συμπτώματα χρειάζεται επίσης επείγουσα ιατρική εκτίμηση.
Χρήσιμη ερώτηση στον γιατρό: Ποια εμβόλια λείπουν από το ιστορικό μου και ποιο είναι το σωστό χρονικό διάστημα για να τα κάνω με βάση την καρδιοπάθεια και τη θεραπεία μου; Οι εθνικές συστάσεις επικαιροποιούνται, γι’ αυτό ο έλεγχος πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο.
Συνοδευτικά βίντεο: Εκστρατεία αντιγριπικού εμβολιασμού της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας
YouTube: Give it a Shot The Latest on the Flu and COVID Vaccine της American Heart Association στα αγγλικά
Βασικές πηγές
1. Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία. Συστάσεις για τον εμβολιασμό στους καρδιαγγειακούς ασθενείς. 2026. hcs.gr
2. Υπουργείο Υγείας. Τροποποίηση Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμού Ενηλίκων 2025. Χρονοδιάγραμμα και συστάσεις. Οκτώβριος 2025. moh.gov.gr
3. Heidecker B et al. Vaccination as a new form of cardiovascular prevention. European Heart Journal. 2025;46:3518-3531. doi:10.1093/eurheartj/ehaf384
4. Υπουργείο Υγείας. Οδηγίες για την Εποχική Γρίπη 2026-2027. Αντιγριπικός Εμβολιασμός. Εγκύκλιος Δ1α/Γ.Π.οικ. 44629. 30 Σεπτεμβρίου 2026. moh.gov.gr
