ΟΕ Ηλεκτροφυσιολογίας και Βηματοδότησης: Υδροξυχλωροκίνη και Αζιθρομυκίνη ως θεραπεία του COVID-19;

Μια αναδυόμενη ασθένεια, η ασθένεια κορονοϊού 2019 (coronavirus disease 2019, COVID-19) ξέσπασε στα τέλη Δεκεμβρίου 2019 στην πόλη Wuhan της Κίνας και γρήγορα εξαπλώθηκε στη χώρα αυτή και κατόπιν ανά την υφήλιο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε την επιδημία του COVID-19 ως πανδημία στις 12 Μαρτίου του 2020. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, περίπου το 80% των ασθενών εμφανίζουν ήπια νόσο και το συνολικό ποσοστό θνησιμότητας είναι περίπου 2,3% αλλά φθάνει το 8,0% σε ασθενείς ηλικίας 70 έως 79 έτη και 14,8% στα άτομα ηλικίας 80 ετών και άνω. Ωστόσο, υπάρχει πιθανώς ένας σημαντικός αριθμός ασυμπτωματικών φορέων στον πληθυσμό, και έτσι το ποσοστό θνησιμότητας είναι πιθανώς υπερεκτιμημένο. Τα ανωτέρω στοιχεία υποδεικνύουν ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για αποτελεσματική θεραπεία στους συμπτωματικούς ασθενείς, αλλά και για μείωση του χρόνου κατά τον οποίο κάποιος είναι φορέας του ιού, προκειμένου να περιοριστεί η μετάδοση στην κοινότητα.

 

Μεταξύ των υποψήφιων φαρμάκων για τη θεραπεία του COVID-19, η χρησιμοποίηση παλαιών φαρμάκων για χρήση ως αντιιική θεραπεία είναι μια ενδιαφέρουσα στρατηγική, διότι το προφίλ ασφάλειας, οι παρενέργειες, η δοσολογία και οι αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα είναι γνωστές. Η Υδροξυχλωροκίνη είναι ένα παλαιό γενόσημο φάρμακο εναντίον της ελονοσίας (Plaquenil, Sanofi-Aventis), το οποίο χρησιμοποιείται επίσης για ρευματικές παθήσεις. Θα μπορούσε ωστόσο η ουσία αυτή να αποτελέσει μια αποτελεσματική θεραπεία για τη νόσο COVID-19;

 

Η υπόθεση αυτή, που προβλήθηκε από ορισμένος ειδικούς του κέντρου IHU Méditerranée στη Μασσαλία, δεν έγινε ομόφωνα δεκτή από άλλους επιφανείς ειδικούς στις λοιμώδεις νόσους και αντιμετωπίστηκε με επιφυλάξεις από το Υπουργείο Υγείας της Γαλλίας. Ωστόσο, το ζήτημα βγήκε ξανά στη δημοσιότητα τις τελευταίες ημέρες με την ανακοίνωση θετικών αποτελεσμάτων σε μια μη-τυχαιοποιημένη, ανοιχτή μελέτη σε 36 ασθενείς.Σύμφωνα με το Μητρώο Κλινικών Δοκιμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η μελέτη της Μασσαλίας έγινε αποδεκτή στις 5 Μαρτίου από τον Εθνικό Οργανισμό Ασφάλειας Φαρμάκων (ANSM). Θα μπορούσε να περιλαμβάνει έως και 25 ασθενείς θετικούς στον COVID-19, που θα αποτελούνται από πέντε ηλικίας 12-17 ετών, 10 ηλικίας 18-64 ετών και 10 ακόμη ηλικίας 65 ετών και άνω.

 

Λαμβανομένου υπόψιν ότι τα δεδομένα της μελέτης πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή, αυτή η μη τυχαιοποιημένη, ανοικτή μελέτη έδειξε σημαντική μείωση του ιικού φορτίου με την Υδροξυχλωροκίνη. Στις 6 ημέρες, το 100% των ασθενών που έλαβαν συνδυασμό Υδροξυχλωροκίνης και Αζιθρομυκίνης είχαν μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο σε σύγκριση με το 57,1% των ασθενών που έλαβαν μόνο Υδροξυχλωροκίνη και 12.5% στην ομάδα ελέγχου. Η Αζιθρομυκίνη προστέθηκε επειδή είναι γνωστό ότι είναι αποτελεσματική κατά των επιπλοκών από βακτηριακή πνευμονία, αλλά και επειδή έχει αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματική στο εργαστήριο έναντι ενός μεγάλου αριθμού ιών. Η μελέτη δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο International Journal of Antimicrobial Agents.Τα αποτελέσματα αυτά έρχονται σε συνέχεια ενθαρρυντικών in vitro αποτελεσμάτων από το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου στην Κίνα, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο διαδίκτυο από το περιοδικό Clinical Infectious Diseases στις 9 Μαρτίου 2020. Ωστόσο, τα δεδομένα αυτά κρίθηκαν ως μη επαρκή από την επιστημονική κοινότητα για να συστήσει την ουσία αυτή ως θεραπεία.

Η ανακοίνωση των θετικών αποτελεσμάτων από τη μικρή αυτή μελέτη διχάζει την ιατρική κοινότητα. Κάποιοι ειδικοί είναι επιφυλακτικοί και επισημαίνουν την ανάγκη για διενέργεια μεγάλων, τυχαιοποιημένων και ελεγχόμενων μελετών καθώς και ότι υπάρχουν άλλες φαρμακευτικές ουσίες με καλύτερες θεραπευτικές προοπτικές στη συγκεκριμένη νόσο. Σημειώνεται ότι η Χλωροκίνη δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των τεσσάρων θεραπειών που μελετώνται στο πλαίσιο μιας πιλοτικής Ευρωπαϊκής κλινικής δοκιμής που ξεκίνησε πρόσφατα, η οποία περιλαμβάνει 3200 νοσηλευόμενους ασθενείς. Η Χλωροκίνη αποκλείστηκε λόγω του κινδύνου αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα για κοινές συννοσηρότητες σε προσβεβλημένους ασθενείς και λόγω πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών σε ασθενείς που υποβάλλονται σε ανάνηψη.

 

Άλλοι επιστήμονες είναι πιο ενθουσιώδεις και υποστηρίζουν ότι η Υδροξυχλωροκίνη είναι ένα αρκετά συναρπαστικό φάρμακο που χρησιμοποιείται για δεκαετίες και ότι υπάρχουν θετικά αποτελέσματα και σε μια αρχική μελέτη στην Κίνα που έδειξαν ότι η Υδροξυχλωροκίνη μείωσε το ιικό φορτίο, τη διάρκεια των συμπτωμάτων αλλά και την έντασή τους. Αυτό θα μπορούσε να μειώσει τον αριθμό των φορέων, κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον από επιδημιολογικής άποψης.

 

Στις 19 Μαρτίου του 2020 ο FDA των ΗΠΑ εξέδωσε μια δήλωση σχετικά με τη Χλωροκίνη: "Ο FDA έχει συνεργαστεί στενά με άλλες κυβερνητικές υπηρεσίες και ακαδημαϊκά κέντρα που διερευνούν τη χρήση του φαρμάκου Χλωροκίνη, η οποία έχει ήδη εγκριθεί για τη θεραπεία της ελονοσίας, του ερυθηματώδους λύκου και της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, για να καθοριστεί εάν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία ασθενών με ήπια έως μέτρια COVID-19 για να μειώσει ενδεχομένως τη διάρκεια των συμπτωμάτων, καθώς και την ιογενή απόπτωση, η οποία μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της εξάπλωσης της νόσου. Μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη για να προσδιοριστεί η αποτελεσματικότητα της χρήσης Χλωροκίνης για τη θεραπεία του COVID- 19.

Πηγές:

• Gautret et al. (2020) Hydroxychloroquine and azithromycin as a treatment of COVID‐19: results of an open‐label non‐randomized clinical trial. International Journal of Antimicrobial Agents – In Press 17 March 2020 – DOI : 10.1016/j.ijantimicag.2020.105949
• https://www.medscape.com/viewarticle/927033

Επιμέλεια:

Αντώνης Αντωνιάδης, Ηλεκτροφυσιολόγος, Ακαδημαϊκός Υπότροφος Γ’ Κ/Δ Κλινική, Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκη

Πυρήνας ΟΕ Ηλεκτροφυσιολογίας-Βηματοδότησης

Νικόλαος Φραγκάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας, ΑΠΘ,
Πρόεδρος ΟΕ Ηλεκτροφυσιολογίας-Βηματοδότησης