Η εκπαίδευση ιατρών καρδιολόγων και ακτινολόγων, καθώς και τεχνολόγων στην τεχνική της μαγνητικής τομογραφίας καρδίας (ΜΤΚ), και η διάδοση των ενδείξεων της μεθόδου στην καρδιολογική κοινότητα. Σήμερα η ΜΤΚ παρέχει πληθώρα πληροφοριών σχετικά με την καρδιακή ανατομία, μυοκαρδιακή και βαλβιδική λειτουργία, μυοκαρδιακή ισχαιμία και βιωσιμότητα. Εκτός από τις ειδικές πληροφορίες που δίδονται αποκλειστικά από την ΜΤΚ, η τελευταία ενίοτε παρέχει συμπληρωματικές προς το υπερηχογράφημα πληροφορίες, απαραίτητες όσον αφορά στην καλύτερη αντιμετώπιση των ασθενών για ένα ευρύ φάσμα καρδιακών παθήσεων.
Η χρήση της ΜΤΚ τα τελευταία χρόνια βαίνει αυξανόμενη, παρόλα αυτά η σαφώς υπολείπεται των άλλων απεικονιστικών μεθόδων στην καρδιολογία. Αυτό συμβαίνει διότι οι καρδιολόγοι δεν είναι καλά ενημερωμένοι για τις ενδείξεις της τεχνικής, δεν υπάρχουν πολλοί εκπαιδευμένοι στην τεχνική ιατροί και τεχνολόγοι, δεν υπάρχουν αρκετοί μαγνητικοί τομογράφοι (ιδίως στην περιφέρεια) και η εξέταση παραμένει πολύ ακριβή.
Η ελλιπής γνώση των ενδείξεων της ΜΤΚ, είναι προφανώς συνδεδεμένη με ανεπαρκή εκπαίδευση αναφορικά με τις δυνατότητες και εφαρμογές της μεθόδου. Επίσης σύγχυση επικρατεί σχετικά με τις αντενδείξεις της μεθόδου. Η ανεπαρκής επιμόρφωση και εκπαίδευση στις μοντέρνες απεικονιστικές μεθόδους συνδέεται με την υποεκτίμηση της μη επεμβατικής τους φύσης και της έκθεσης σε ακτινοβολία. Η έλλειψη εκπαίδευσης και η μή διαθεσιμότητα της μεθόδου οδηγούν σε έλλειψη εξοικείωσης και εμπιστοσύνης, γεγονός που ερμηνεύει ότι ελάχιστοι καρδιολόγοι είναι σε θέση να κατανοήσουν τις απεικονιστικές πληροφορίες από ένα φιλμ ή CD ΜΤΚ. Διαπίστωση της ομάδας είναι ότι υπάρχει έλλειψη ενδιαφέροντος για εκπαίδευση για 2 λόγους: Α. Δυσκολίες στην εκπαίδευση και Β. Η θεώρηση ότι ίσως αυτό αποτελεί λανθασμένη επιλογή καριέρας από πλευράς εισοδήματος. Όσον αφορά στο πρώτο, η εκπαίδευση δεν είναι απλή και αυτό μπορεί να μην είναι ελκυστικό για πολλούς νέους καρδιολόγους. Σημαντικές είναι και οι δυσκολίες που υπάρχουν στο να αποκτήσουν πρόσβαση σε εξειδικευμένα κέντρα για εκπαίδευση οι νέοι συνάδελφοι. Στη χώρα μας υπάρχουν ελάχιστα ειδικά προγράμματα για εκπαίδευση στην ΜΤΚ. Η ανάπτυξη ενός εξειδικευμένου πανεπιστημιακού κέντρου ΜΤΚ στη χώρα μας ίσως άλλαζε τα πράγματα, ενώ ένα σύστημα υποτροφιών για νέους συναδέλφους σε ένα τέτοιο κέντρο θα προσέλκυε το ενδιαφέρον. Αναφορικά με την πιθανότητα οι τεχνικοί και οι ιατροί ίσως θεωρούν την εκπαίδευση στην ΜΤΚ ως λανθασμένη επιλογή καριέρας, αυτό σαφώς σχετίζεται με την έλλειψη παραπομπών για ΜΤΚ. Ένας καρδιολόγος ο οποίος εξασκεί μια επιτυχή κλινική πρακτική, κάνοντας υπερηχογραφήματα και άλλες μη επεμβατικές εξετάσεις και/ή στεφανιογραφίες ή αγγειοπλαστικές, δεν θεωρεί απαραίτητο να χρησιμοποιεί τις δυνατότητες της ΜΤΚ, τόσο για κλινικούς όσο και για οικονομικούς λόγους.Προφανώς δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος όπου η έλλειψη παραπομπών οδηγεί σε έλλειψη ενδιαφέροντος για ενασχόληση με τη μέθοδο και αντίστροφα. Η ομάδα πρέπει να αναλάβει ενεργό πρωτοβουλία στην οργάνωση του εκπαιδευτικού προγράμματος των ειδικευόμενων καρδιολόγων και ακτινολόγων (σε συνεργασία με την ακτινολογική εταιρεία) από το Υπουργείο Υγείας. Πρέπει επίσης να έχει παρέμβαση στη θεματολογία διαφόρων συνεδρίων και να οργανώνει επιμορφωτικά σεμινάρια για καρδιολόγους, με έμφαση στις ενδείξεις της τεχνικής.
Την ομάδα πρέπει να απασχολήσει σοβαρά η μη διαθεσιμότητα τομογράφων και το υψηλό κόστος της εξέτασης. Αυτά αποτελούν προφανώς σημαντικά εμπόδια για την περαιτέρω ανάπτυξη της ΜΤΚ στην Ελλάδα και πιθανόν παγκοσμίως. Σχετικά με το κόστος, η ομάδα και η Καρδιολογική Εταιρεία ίσως πρέπει να ασκήσουν πιέσεις ώστε να υπερνικηθεί η μεγάλη γραφειοκρατία έγκρισης ΜΤΚ από τα ασφαλιστικά του ταμεία. Δυστυχώς μελέτες κόστους για την ΜΤΚ υπάρχουν ελάχιστες στην βιβλιογραφία και δεν υπάρχουν καθόλου πληροφορίες σχετικά με την χώρα μας.
Ένα άλλο θέμα που θα πρέπει να διευθετηθεί και η παρέμβαση της ομάδας και της Καρδιολογικής Εταιρείας είναι σημαντική, είναι το ποίος είναι καταλληλότερος στο να πραγματοποιεί και να ερμηνεύει μια ΜΤΚ: ο καρδιολόγος ή ο ακτινολόγος. Θεωρούμε ότι αυτό δεν θα έπρεπε να αποτελεί θέμα εάν θέλουμε να διαδοθεί η μέθοδος. Δεν θα πρέπει να αποτελεί σημαντικό λόγο το ποιός πραγματοποιεί την εξέταση, από την στιγμή που ο ιατρός είναι πλήρως εκπαιδευμένος, αξιόπιστος και καταρτισμένος. Μια πολύπλευρη προσέγγιση θα ήταν προς όφελος των ιατρών και κυρίως των ασθενών τους. Η πολιτεία όμως θα πρέπει να διασφαλίσει τους καρδιολόγους που εκτελούν-ερμηνεύουν τέτοιες εξετάσεις.
Είναι προφανές ότι η εκπαίδευση και η εξάσκηση των καρδιολόγων, η μείωση του κόστους εάν είναι δυνατό και η καλύτερη πρόσβαση σε κέντρα ΜΤΚ θα συνεισφέρουν σε ευρεία διάδοση αυτής της απεικονιστικής μεθόδου. Αν πραγματικά θέλουμε η ΜΤΚ να χρησιμοποιηθεί στη χώρα μας, πρέπει να υπάρξει οργανωμένο σχέδιο εκπαίδευσης, μείωση του κοστολογίου και εγκατάσταση περισσότερων τομογράφων εκτός κέντρου. Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία έχει συνεισφέρει πολύ στη διάδοση της μεθόδου περιλαμβάνοντας τη θεματολογία της ΜΤΚ σε συνέδρια, οργανώνοντας ειδικά σεμινάρια και χρηματοδοτόντας υποτροφίες για εκπαίδευση στο εξωτερικό. Παρόλα αυτά είναι προφανές ότι πρέπει να γίνουν ακόμα περισσότερα.
Περικλής Α. Νταβλούρος
Λέκτορας Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Πατρών
Επεμβατική Καρδιολογία - Συγγενείς Καρδιοπάθειες
